آیا مردان هم ممکن است به سرطان سینه مبتلا شوند؟ پاسخ مثبت است. برخلاف تصور عمومی که این بیماری را مختص زنان میداند، سرطان سینه در مردان نیز رخ میدهد، گرچه شیوع کمتری دارد. این باور غلط که مردان در برابر این بیماری ایمن هستند، باعث میشود بسیاری از آقایان، علائم هشداردهنده را نادیده بگیرند یا دیر به پزشک مراجعه کنند.
برای درک بهتر موضوع، باید بدانیم سرطان سینه چیست؟ این بیماری زمانی اتفاق میافتد که سلولهای غیرطبیعی در بافت پستان شروع به رشد و تکثیر کنترلنشده میکنند. در مردان نیز بافت پستانی هرچند کم، اما وجود دارد و همین موضوع، زمینه را برای بروز سرطان فراهم میکند.
در این مقاله، به بررسی دقیق علائم، عوامل خطر و راههای پیشگیری از سرطان سینه در مردان میپردازیم تا با افزایش آگاهی، گامی در جهت تشخیص زودهنگام و درمان مؤثر برداشته شود.
سرطان سینه در مردان: واقعیتی کمتر شنیدهشده
وقتی صحبت از سرطان سینه به میان میآید، ذهن بیشتر افراد به سمت زنان میرود؛ اما واقعیت این است که سرطان سینه در مردان نیز رخ میدهد، هرچند آمار ابتلا در آنها بسیار پایینتر از زنان است. بهطور میانگین، از هر صد مورد ابتلا به سرطان سینه، یک مورد مربوط به مردان است. این عدد کم ممکن است باعث شود بسیاری از مردان احتمال بیماری را برای خود غیرممکن بدانند، درحالیکه همین بیتوجهی میتواند به تشخیص دیرهنگام و پیشرفت بیشتر بیماری منجر شود. وجود مقدار اندکی بافت پستانی در بدن مردان، زمینهای برای رشد سلولهای سرطانی فراهم میکند؛ بنابراین آگاهی و شناخت این خطر، برای سلامت مردان ضروری است.
علائم سرطان سینه در مردان را بشناسید!
تشخیص بهموقع زمانی ممکن میشود که نشانههای اولیه را جدی بگیریم. سرطان سینه در مردان معمولاً بدون درد آغاز میشود و همین ویژگی ممکن است باعث بیتوجهی به آن شود. آشنایی با علائم هشداردهنده، نخستین قدم برای پیشگیری از پیشرفت بیماری است. برخی از رایجترین علائم سرطان سینه در مردان عبارتاند از:
- ایجاد توده یا برجستگی در ناحیه پستان، معمولاً بدون درد
- تغییر شکل یا تورم در بافت پستان
- فرورفتگی یا کشیدگی پوست سینه
- ترشح غیرطبیعی از نوک پستان (گاهی همراه با خون)
- قرمزی، پوستهپوسته شدن یا زخم در اطراف نوک پستان
- درد یا حساسیت در ناحیه پستان یا نوک آن
اگر هر یک از این نشانهها را در بدن خود یا اطرافیانتان مشاهده کردید، مهم است که آن را بهعنوان یک هشدار تلقی کنید و بدون تأخیر به پزشک مراجعه نمایید. تشخیص زودهنگام میتواند روند درمان را سادهتر و مؤثرتر کند.
چه عواملی احتمال ابتلا را افزایش میدهند؟
همانطور که هر بیماری، مجموعهای از عوامل زمینهساز دارد، سرطان سینه در مردان نیز تحت تأثیر عوامل مشخصی بروز میکند. برخی از این عوامل قابل کنترلاند، اما برخی دیگر به ویژگیهای ژنتیکی یا ساختاری بدن بازمیگردند. شناخت این ریسک فاکتورها به ما کمک میکند تا نسبت به احتمال ابتلا، دید دقیقتری داشته باشیم و اقدامات پیشگیرانه را جدیتر بگیریم. مهمترین عوامل خطر ابتلا به سرطان سینه در مردان شامل موارد زیر است:
- سابقه خانوادگی ابتلا به سرطان سینه یا جهش ژنتیکی BRCA
- افزایش سن، بهویژه بالای ۶۰ سال
- تغییرات هورمونی مانند افزایش غیرطبیعی استروژن در بدن
- چاقی و اضافهوزن
- بیماریهای کبدی مثل سیروز
- پرتودرمانی در ناحیه قفسه سینه در سالهای قبل
- مصرف بیشازحد الکل یا مصرف داروهای استروئیدی
- نژاد (مثلاً خطر در برخی گروههای قومی بیشتر است)
درک این موارد بهعنوان زنگ هشدار، به ما کمک میکند تا سبک زندگی خود را اصلاح کنیم و در صورت وجود سابقه خانوادگی، چکاپهای منظم را فراموش نکنیم. پیشگیری همیشه سادهتر و کمهزینهتر از درمان است.
راههای پیشگیری از سرطان سینه در مردان
پیشگیری یعنی کاری کنیم که احتمال وقوع بیماری کاهش پیدا کند. برای اینکه سرطان سینه در مردان دیر یا زود تبدیل به یک دغدغه نشود، باید بدانیم چه رفتارهایی احتمال ابتلا را بالا میبرند و چطور میتوانیم آنها را کنترل کنیم.
نخست، تغذیه سالم و حفظ وزن در محدوده طبیعی اهمیت زیادی دارد. چربی زیاد در بدن میتواند سطح استروژن را بالا ببرد و همین موضوع یکی از دلایل رشد سلولهای غیرطبیعی در بافت پستان است. دوم، پرهیز از مصرف الکل و دخانیات است. این مواد، بدن را در معرض ترکیبات سرطانزا قرار میدهند. سوم، اگر فردی در خانوادهتان به سرطان سینه مبتلا بوده، بهتر است آزمایش ژنتیک انجام دهید و تحت نظر پزشک باشید. همچنین اگر میخواهید بدانید چه مواد غذایی برای پیشگیری از سرطان سینه مفید هستند، پیشنهاد میکنیم این مقاله را مطالعه کنید و تغذیه خود را هوشمندانهتر تنظیم کنید.
همچنین باید مراقب داروهایی باشید که روی سطح هورمونها اثر میگذارند. مصرف بیرویه داروهای استروئیدی یا هورمونی بدون نظارت پزشکی، میتواند توازن طبیعی بدن را بههم بزند. در نهایت، معاینه منظم و مراجعه به پزشک در صورت مشاهده علائم مشکوک، بخش مهمی از پیشگیری محسوب میشود. پیشگیری پیچیده نیست؛ فقط باید علتها را بفهمیم و با حذف یا کنترل آنها، جلوی شروع بیماری را بگیریم.
مردان چطور باید خود را معاینه کنند؟
یکی از راههای مهم برای تشخیص زودهنگام سرطان سینه در مردان، معاینه منظم توسط خود فرد است. این کار نیاز به تخصص ندارد، اما باید درست انجام شود. کافی است ماهی یکبار، در حالت ایستاده و در مقابل آینه، چند دقیقه زمان بگذارید.
با نوک انگشتان خود، آرام و به صورت دایرهای ناحیه سینه، زیر بغل و اطراف نوک پستان را لمس کنید. اگر توده، سفتی، فرورفتگی، یا تغییری در پوست یا نوک سینه احساس کردید، آن را نادیده نگیرید. همچنین، بررسی برای ترشح غیرطبیعی از نوک سینه نیز ضروری است.
اگر مورد مشکوکی یافتید یا سابقه خانوادگی بیماری دارید، مراجعه به پزشک قدم بعدی است. پزشک با معاینه فیزیکی و در صورت لزوم، تصویربرداری یا آزمایشهای تخصصی، وضعیت را ارزیابی میکند. فراموش نکنید که آگاهی، مراقبت و پیگیری سه گام مهم برای حفظ سلامت شماست.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر نشانهای در بدن خود مشاهده کردید که به نظرتان طبیعی نیست، منتظر نمانید تا علائم شدیدتر شوند. در مورد سرطان سینه در مردان، زمان طلایی تشخیص معمولاً کوتاه است و تأخیر میتواند روند درمان را پیچیدهتر کند. هرگونه توده، تغییر در ظاهر یا پوست پستان، ترشح از نوک سینه یا درد مداوم، باید جدی گرفته شود. حتی اگر مطمئن نیستید که این علائم مربوط به سرطان هستند، تنها راه روشن شدن موضوع، مراجعه به پزشک متخصص است.
برخی تصور میکنند که اگر درد نداشته باشند، مشکلی وجود ندارد. اما بسیاری از تودههای سرطانی در مراحل اولیه بدون درد هستند. آیا ارزش دارد که صرفاً به حدس خود تکیه کنید و فرصت تشخیص زودهنگام را از دست بدهید؟ رفتار درست، این است که به بدن خود گوش دهید و در صورت مشاهده هر تغییری که از الگوی طبیعی خارج است، مشورت پزشکی را به تأخیر نیندازید. تشخیص زودهنگام، تفاوت بین یک درمان ساده و یک درمان دشوار است.
عوامل خطر سرطان سینه در مردان
عوامل مختلفی میتوانند خطر ابتلا به سرطان سینه در مردان را افزایش دهند که برخی از آنها عبارتاند از:
| عامل خطر | توضیح کوتاه | شدت خطر | امکان پیشگیری یا کنترل |
| سابقه خانوادگی و ژنتیک | جهش در ژنهای BRCA1 و BRCA2 احتمال ابتلا را افزایش میدهد. | بالا | امکان پیشگیری مستقیم وجود ندارد، اما غربالگری و آزمایش ژنتیک توصیه میشود. |
| سن بالا | شیوع بیشتر در مردان بالای ۶۰ سال. | متوسط تا بالا | قابل پیشگیری نیست، اما با سبک زندگی سالم میتوان ریسک کلی را کاهش داد. |
| افزایش استروژن | ناشی از بیماری کبدی، چاقی یا مصرف داروهای هورمونی. | بالا | کنترل وزن، درمان بیماریهای زمینهای و پرهیز از مصرف خودسرانه دارو. |
| سندرم کلاینفلتر | اختلال ژنتیکی که تعادل هورمونی را بر هم میزند. | بالا | پیشگیری ندارد، اما تشخیص زودهنگام و مراقبت پزشکی میتواند کمککننده باشد. |
| قرار گرفتن در معرض اشعه | مانند پرتودرمانی قبلی در ناحیه قفسه سینه. | متوسط | کاهش مواجهه غیرضروری با اشعه و پایش مداوم در افراد پرخطر. |
| هورموندرمانی طولانیمدت | افزایش سطح استروژن در بدن مردان. | متوسط | فقط باید تحت نظر پزشک انجام شود و از مصرف طولانیمدت خودسرانه پرهیز شود. |
| سبک زندگی ناسالم | چاقی، مصرف الکل و کمتحرکی احتمال ابتلا را بالا میبرد. | متوسط | با اصلاح رژیم غذایی، ورزش و پرهیز از الکل قابل کنترل است. |
| سابقه بیماریهای بیضه | مانند اورکیت یا جراحی بیضه که سطح هورمونها را تغییر میدهد. | متوسط | پیشگیری سخت است، اما درمان بهموقع بیماریها اهمیت دارد. |
| نژاد و قومیت | در برخی جمعیتها شیوع بیشتری گزارش شده است. | پایین تا متوسط | پیشگیری مستقیم ندارد، ولی غربالگری در گروههای پرخطر مهم است. |
| سابقه سرطان پستان در خانواده درجه یک | ابتلای پدر، برادر یا فرزند احتمال ابتلا را چند برابر میکند. | بالا | غربالگری زودهنگام و مشاوره ژنتیک توصیه میشود. |
مردان هم باید مراقب باشند؛ نگذارید سرطان سینه شما را غافلگیر کند
سرطان سینه در مردان هرچند نادر، اما واقعی و قابل پیشگیری است. آنچه بیش از همه اهمیت دارد، داشتن آگاهی، دقت در علائم و انجام بهموقع چکاپهای پزشکی است. بسیاری از مبتلایان زمانی متوجه بیماری میشوند که فرصت طلایی تشخیص زودهنگام از دست رفته است. آیا نمیخواهید پیش از آنکه مجبور به درمان شوید، مراقبت را آغاز کنید؟
اگر در خود یا اطرافیانتان علائمی دیدید، یا سابقه خانوادگی ابتلا به این بیماری دارید، توصیه میکنیم برای مشاوره و چکاپ تخصصی پستان به مرکز تصویربرداری و درمانی بیمارستان یثربی کاشان مراجعه کنید. تیم پزشکان این مرکز با تجربه و دقت، شما را در مسیر پیشگیری یا درمان همراهی خواهند کرد.
