اورتروسکوپی یکی از روشهای دقیق برای بررسی و درمان مشکلات مجاری ادراری مانند سنگ کلیه، سنگ مثانه یا تنگی مجرا است که توسط پزشک اورولوژی انجام میشود. این روش در کنار سیستوسکوپی، امکان مشاهده مستقیم داخل مجرا را فراهم میکند و به تشخیص سریعتر بیماریها کمک زیادی میکند. شاید برایتان سؤال باشد این روش چگونه انجام میشود، چه مزایا و چه عوارضی دارد؟ در ادامه به طور کامل به تمام این موارد میپردازیم.
اورتروسکوپی چیست؟
اورتروسکوپی یک روش تشخیصی و درمانی در حوزه اورولوژی است که به پزشک اجازه میدهد داخل مجرای ادراری و مثانه را بهطور مستقیم ببیند. در این روش از وسیلهای باریک و انعطافپذیر به نام اورتروسکوپ استفاده میشود که از طریق مجرا ادرار وارد بدن میگردد. با این ابزار میتوان مشکلاتی مانند سنگ کلیه، سنگ مثانه، عفونتهای مکرر یا تنگی مجرا را شناسایی و حتی در همان جلسه درمان کرد. اورتروسکوپی یکی از روشهای مهم اندوسکوپی نیز محسوب میشود. شاید بپرسید تفاوت اورتروسکوپی با سیستوسکوپی چیست؟ در پاسخ باید گفت هر دو ابزار مشابهی دارند، اما اورتروسکوپی بیشتر روی بررسی و درمان بخش مجرا تمرکز دارد. در واقع این روش راهی ایمن و سریع است که هم برای تشخیص بیماری و هم برای رفع برخی مشکلات به کار میرود.مهمترین کاربردهای اورتروسکوپی در تشخیص و درمان
اورتروسکوپی بهعنوان یکی از روشهای مهم در اورولوژی، کاربردهای متنوعی دارد. این روش به پزشکان امکان مشاهده مستقیم مجرای ادرار و مثانه را میدهد، و در تشخیص بیماریهایی مانند تنگی مجرا، عفونتهای مکرر و وجود توده یا سنگ نیز بسیار موثر است. همچنین، اورتروسکوپی میتواند نقش درمانی داشته باشد؛ برای نمونه در برداشتن سنگهای کوچک یا ترمیم برخی آسیبهای مجرای ادرار. در ادامه، جزئیات بیشتری از کاربردهای این روش پزشکی را بررسی خواهیم کرد.چه زمانی اورتروسکوپی توسط پزشک تجویز میشود؟
اورتروسکوپی معمولاً زمانی تجویز میشود که علائم و مشکلات بیمار با روشهای سادهتر قابل تشخیص نباشند. در شرایطی مانند تکرر ادرار، سوزش یا درد هنگام دفع ادرار، مشاهده خون در ادرار، تنگی یا انسداد مجرای ادرار، یا وجود سنگ و تودههای مشکوک، پزشک انجام این روش را پیشنهاد میدهد. همچنین در مواردی که بیمار دچار عفونتهای ادراری مکرر باشد یا مشکوک به آسیبهای داخلی مجرا و مثانه باشد، اورتروسکوپی میتواند بهترین گزینه برای بررسی دقیق و انتخاب روش درمانی مناسب باشد.انواع اورتروسکوپی
اورتروسکوپی را میتوان بر اساس هدف و کاربرد به دو دسته اصلی تقسیم کرد: تشخیصی و درمانی. هر کدام از این روشها نقش متفاوتی در تشخیص و درمان مشکلات مجاری ادراری دارند و مزایا و کاربردهای خاص خود را ارائه میکنند. در ادامه، به توضیح کامل هر یک و کاربردهای آنها میپردازیم.اورتروسکوپی تشخیصی
در اورتروسکوپی تشخیصی، هدف اصلی مشاهده مستقیم مجرای ادرار و مثانه برای بررسی مشکلات احتمالی است. پزشک از این روش برای شناسایی عللی مانند وجود تنگی مجرا، عفونتهای مکرر، خونریزی غیرطبیعی، یا تشخیص سنگ و تودههای مشکوک استفاده میکند. این نوع اورتروسکوپی کمک میکند تا بدون نیاز به جراحی باز، تصویری دقیق از داخل مجرا و مثانه به دست آید و مسیر درمان مشخص شود.اورتروسکوپی درمانی
اورتروسکوپی درمانی علاوه بر بررسی مشکلات، امکان مداخله مستقیم برای رفع آنها را نیز فراهم میکند. در این روش میتوان اقداماتی مانند خارج کردن سنگهای ادراری کوچک، رفع انسداد یا تنگی مجرای ادرار، یا نمونهبرداری از ضایعات مشکوک را انجام داد. این روش معمولاً کمتهاجمی بوده و به بیمار کمک میکند با کمترین آسیب و در مدت زمان کوتاهتری تحت درمان قرار گیرد.مراحل انجام اورتروسکوپی؛ از آمادهسازی تا مراقبتهای پس از عمل
مراحل انجام اورتروسکوپی به سه بخش اصلی تقسیم میشوند: آمادهسازی قبل از عمل، روند حین عمل و مراقبتهای پس از عمل. هر مرحله اهمیت خاص خود را دارد و رعایت دقیق آنها به بهبود نتیجه و کاهش عوارض کمک میکند. در ادامه هر مرحله را با جزئیات بررسی میکنیم.آمادهسازی قبل از اورتروسکوپی
قبل از انجام اورتروسکوپی، بیمار باید یک سری اقدامات ساده اما ضروری را انجام دهد. معمولاً پزشک آزمایش خون و ادرار را درخواست میکند تا از سلامت عمومی بیمار اطمینان حاصل شود. در برخی موارد تصویربرداریهای تکمیلی مانند سونوگرافی یا سیتیاسکن نیز لازم است. همچنین مصرف برخی داروها باید قبل از عمل قطع یا تنظیم شود. آمادهسازی مناسب به کاهش خطرات حین عمل و موفقیت بیشتر درمان کمک میکند.روند حین انجام اورتروسکوپی
در طول اورتروسکوپی، پزشک با استفاده از وسیلهای باریک و انعطافپذیر به نام اورتروسکوپ وارد مجرای ادرار میشود. این ابزار امکان مشاهده مستقیم داخل مجرا و مثانه را فراهم میکند و در صورت لزوم میتوان اقدامات درمانی مانند خارج کردن سنگهای کوچک یا رفع انسداد را انجام داد. معمولاً این فرایند با بیحسی موضعی یا عمومی انجام میشود تا بیمار کمترین درد و ناراحتی را تجربه کند.مراقبتهای پس از اورتروسکوپی
پس از انجام اورتروسکوپی، رعایت چند نکته ساده به بهبود سریعتر و جلوگیری از عوارض کمک میکند. مصرف داروهای تجویزی، رعایت بهداشت مجاری ادراری و نوشیدن مایعات کافی از مهمترین مراقبتها هستند. در برخی موارد پزشک استفاده از استنت ادراری یا توصیه به استراحت کوتاهمدت را پیشنهاد میدهد. همچنین در صورت مشاهده خونریزی یا درد شدید، بیمار باید فوراً با پزشک تماس بگیرد.مزایای روش درمانی اورتروسکوپی
اورتروسکوپی درمانی به دلیل کمتهاجمی بودن و دقت بالا، گزینهای مناسب برای درمان مشکلات مجاری ادراری مانند سنگها، انسداد یا تنگی مجرا است. این روش به بیمار کمک میکند با کمترین درد و دوره نقاهت کوتاه، مشکلات خود را رفع کند. در جدول زیر مهمترین مزایای این روش آورده شده است:| مزایای اورتروسکوپی | توضیح |
| کمتهاجمی | نیازی به جراحی باز ندارد و آسیب بافتی حداقل است |
| دوره نقاهت کوتاه | بیمار سریعتر به فعالیتهای روزمره بازمیگردد |
| امکان درمان همزمان | میتوان سنگهای کوچک یا انسداد را در همان جلسه رفع کرد |
| نمونهبرداری دقیق | امکان برداشت نمونه از ضایعات مشکوک برای تشخیص زودهنگام وجود دارد |
| کاهش درد | نسبت به روشهای جراحی سنتی درد کمتری ایجاد میکند |
عوارض احتمالی اورتروسکوپی
هرچند اورتروسکوپی یک روش کمتهاجمی و ایمن است، اما مانند هر روش پزشکی دیگری ممکن است با برخی عوارض جزئی همراه باشد. آگاهی از این موارد به بیمار کمک میکند تا بهتر مراقبتهای پس از عمل را رعایت کند و در صورت بروز مشکل سریعتر اقدام نماید.| عوارض اورتروسکوپی | توضیح |
| خونریزی جزئی | ممکن است پس از عمل مقداری خون در ادرار مشاهده شود که معمولاً گذرا است |
| درد یا سوزش ادرار | احساس ناراحتی هنگام دفع ادرار در روزهای اول پس از عمل شایع است |
| عفونت ادراری | رعایت بهداشت و مصرف داروهای تجویزی به پیشگیری کمک میکند |
| التهاب مجرا | التهاب موقتی مجرا ممکن است باعث تورم و ناراحتی شود |
| نیاز به تکرار درمان | در برخی موارد، برای رفع کامل مشکل نیاز به جلسه اورتروسکوپی مجدد وجود دارد |
موارد منع استفاده از اورتروسکوپی
با وجود ایمنی بالای اورتروسکوپی، در برخی شرایط انجام این روش توصیه نمیشود. آگاهی از این موارد به پزشک و بیمار کمک میکند تا از بروز عوارض جدی پیشگیری شود.- عفونت فعال ادراری: انجام اورتروسکوپی در حضور عفونت فعال میتواند وضعیت بیمار را وخیمتر کند.
- تنگی شدید مجرا: در صورت انسداد کامل، عبور اورتروسکوپ ممکن نیست و خطر آسیب افزایش مییابد.
- خونریزی شدید: بیمارانی که دچار اختلالات انعقادی یا خونریزی شدید هستند باید ابتدا مشکل خود را کنترل کنند.
- حساسیت یا آلرژی به داروهای بیحسی: در صورت واکنشهای شدید به بیحسی موضعی یا عمومی، انجام عمل باید با احتیاط باشد.
- برخی بیماریهای قلبی یا ریوی: در مواردی که بیحسی عمومی خطرناک باشد، پزشک روش جایگزین را انتخاب میکند.
