یکی از شایعترین سرطانهای سال 2026 در جهان، سرطان روده بزرگ است. بر اساس آمار جهانی سال 2025، حدود ۱.۹ میلیون مورد جدید سرطان کولورکتال و بیش از ۹۰۰ هزار مرگ ناشی از این بیماری ثبت شده است؛ بهطوریکه سرطان کولورکتال از نظر تعداد موارد ابتلا، سومین سرطان شایع جهان و از نظر مرگومیر ناشی از سرطان در رتبه دوم قرار دارد. نکته مهم این است که این بیماری در مراحل ابتدایی ممکن است علامت واضحی ایجاد نکند، اما تشخیص زودهنگام میتواند گزینههای درمانی را افزایش دهد و احتمال کنترل موفق بیماری را بهطور قابلتوجهی بیشتر کند.
سرطان روده بزرگ معمولاً زمانی ایجاد میشود که برخی سلولهای پوشاننده کولون یا راستروده دچار تغییرات غیرطبیعی شوند و بدون کنترل شروع به رشد کنند. در بسیاری از بیماران این روند از پولیپهای رودهای آغاز میشود؛ البته هر پولیپی سرطانی نیست و تبدیل پولیپ به سرطان نیز معمولاً فرایندی تدریجی است. به همین دلیل شناسایی و برداشتن بعضی پولیپها پیش از سرطانیشدن، یکی از مهمترین مزایای غربالگری و کولونوسکوپی است.
در ادامه به این موضوع میپردازیم که سرطان روده بزرگ چه علائمی دارد، چه عواملی احتمال ابتلا را افزایش میدهند، چگونه تشخیص داده میشود و روش درمان در مراحل مختلف بیماری چگونه انتخاب میشود.
سرطان روده بزرگ چیست؟
روده بزرگ بخش پایانی دستگاه گوارش است و از کولون و راستروده یا رکتوم تشکیل میشود. اصطلاح سرطان کولورکتال (Colorectal Cancer) معمولاً برای سرطانهایی استفاده میشود که در کولون یا رکتوم ایجاد شدهاند. بیشتر موارد سرطان کولورکتال از سلولهای غدهای پوشش داخلی روده منشأ میگیرند و از نظر پاتولوژی «آدنوکارسینوم» نامیده میشوند. سرطان ممکن است در ابتدا فقط به لایههای سطحی دیواره روده محدود باشد، اما با پیشرفت بیماری میتواند به لایههای عمیقتر، غدد لنفاوی و در مراحل پیشرفته به اندامهایی مانند کبد یا ریه گسترش پیدا کند.
سرطان کولون و سرطان رکتوم از نظر زیستی شباهتهای زیادی دارند، اما محل تومور میتواند بر برنامه درمان اثر بگذارد. برای مثال، پرتودرمانی در سرطان رکتوم کاربرد بیشتری نسبت به بسیاری از سرطانهای کولون دارد و در برخی بیماران پیش از جراحی به همراه شیمیدرمانی انجام میشود.
آیا پولیپ روده همان سرطان است؟
خیر. پولیپ به رشد غیرطبیعی بافت در سطح داخلی روده گفته میشود و بسیاری از پولیپها هرگز به سرطان تبدیل نمیشوند. با این حال، برخی انواع پولیپ میتوانند در طول زمان تغییرات پیشسرطانی پیدا کنند. اهمیت این موضوع در آن است که پزشک هنگام کولونوسکوپی میتواند بسیاری از پولیپها را شناسایی و خارج کند. بنابراین کولونوسکوپی فقط ابزاری برای پیدا کردن سرطان موجود نیست؛ در برخی افراد با برداشتن ضایعات پیشسرطانی میتواند در پیشگیری از شکلگیری سرطان روده بزرگ نیز نقش داشته باشد. سازمان جهانی بهداشت نیز غربالگری را یکی از ابزارهای مهم کاهش بروز و مرگومیر سرطان کولورکتال میداند.
علائم سرطان روده بزرگ چیست؟
یکی از مشکلات سرطان روده بزرگ این است که ممکن است در مراحل اولیه هیچ علامت مشخصی نداشته باشد. علائم همچنین به محل تومور، اندازه آن و میزان پیشرفت بیماری بستگی دارند. از مهمترین نشانههایی که نیاز به بررسی پزشکی دارند میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- مشاهده خون روشن، تیره یا سیاه در مدفوع
- خونریزی از مقعد
- تغییر مداوم در عادات دفع، مانند یبوست یا اسهال جدید
- باریکتر شدن غیرمعمول مدفوع در برخی افراد
- احساس تخلیهنشدن کامل روده پس از دفع
- درد، گرفتگی یا نفخ مداوم شکم
- کاهش وزن بدون رژیم یا دلیل مشخص
- ضعف و خستگی غیرمعمول
- کمخونی، بهویژه کمخونی ناشی از فقر آهن
- کاهش اشتها در برخی بیماران
وجود این علائم به معنای قطعی ابتلا به سرطان نیست. بیماریهایی مانند هموروئید، التهاب روده، عفونتهای گوارشی و بسیاری از مشکلات خوشخیم نیز میتوانند علائم مشابهی ایجاد کنند. با این حال، خونریزی گوارشی، کمخونی بدون علت، کاهش وزن یا تغییر پایدار در الگوی دفع نباید بدون بررسی رها شوند. انجمن سرطان آمریکا نیز تغییر عادات روده، خون در مدفوع، درد شکمی، خستگی و کاهش وزن ناخواسته را از علائم مهم سرطان کولورکتال ذکر میکند.
علائم اولیه سرطان روده بزرگ
در مراحل اولیه ممکن است بیمار کاملاً بدون علامت باشد. اگر علامتی ایجاد شود، گاهی بسیار خفیف است؛ برای مثال تغییر تدریجی در دفعات دفع یا خونریزی مختصر و نامحسوس میتواند مدتها مورد توجه قرار نگیرد. گاهی اولین نشانه بیماری، کمخونی فقر آهن است که در آزمایش خون کشف میشود. خونریزی آهسته از تومور میتواند بدون مشاهده خون واضح در مدفوع ادامه پیدا کند و به مرور باعث خستگی، ضعف یا رنگپریدگی شود.
علت سرطان روده بزرگ چیست؟
برای بیشتر بیماران نمیتوان یک علت واحد تعیین کرد. سرطان زمانی شکل میگیرد که تغییرات ژنتیکی و مولکولی باعث شوند سلولها از چرخه طبیعی رشد و مرگ خارج شوند. بخشی از این تغییرات در طول زندگی ایجاد میشوند و بخشی دیگر میتوانند زمینه ارثی داشته باشند. در نتیجه بهتر است به جای جستوجوی یک «علت قطعی»، درباره عوامل افزایشدهنده خطر صحبت کنیم. مهمترین عوامل خطر سرطان روده بزرگ عبارتاند از:
| عامل خطر | توضیح |
|---|---|
| افزایش سن | احتمال ابتلا با افزایش سن بیشتر میشود، هرچند سرطان کولورکتال در افراد جوان نیز دیده میشود. |
| سابقه خانوادگی | ابتلای بستگان نزدیک میتواند احتمال ابتلا را افزایش دهد. |
| پولیپهای خاص روده | بعضی پولیپهای آدنوماتوز یا ضایعات پیشسرطانی میتوانند زمینهساز سرطان باشند. |
| سندرمهای ارثی | سندرم لینچ و پولیپوز آدنوماتوز خانوادگی (FAP) از شناختهشدهترین موارد هستند. |
| بیماری التهابی روده | التهاب طولانیمدت روده در بیماریهایی مانند کولیت اولسراتیو و کرون میتواند ریسک را افزایش دهد. |
| چاقی و کمتحرکی | اضافهوزن و فعالیت بدنی پایین با افزایش خطر ارتباط دارند. |
| مصرف دخانیات | سیگار یکی از عوامل قابل اصلاح مرتبط با سرطان کولورکتال است. |
| مصرف الکل | مصرف الکل با افزایش خطر برخی سرطانها از جمله کولورکتال ارتباط دارد. |
| رژیم غذایی نامناسب | مصرف زیاد گوشتهای فرآوریشده و کمبود میوه و سبزی از عوامل خطر شناختهشده محسوب میشوند. |
سازمان جهانی بهداشت علاوه بر سن و سابقه خانوادگی، مصرف گوشتهای فرآوریشده، کمبود میوه و سبزیجات، کمتحرکی، اضافهوزن، دخانیات و مصرف الکل را از عوامل مرتبط با افزایش خطر سرطان کولورکتال معرفی میکند.
آیا سرطان روده بزرگ ارثی است؟
بیشتر موارد سرطان روده بزرگ مستقیماً ناشی از یک سندرم ارثی شناختهشده نیستند، اما سابقه خانوادگی همچنان اهمیت زیادی دارد. دو نمونه مهم بیماریهای ارثی مرتبط عبارتاند از:
- سندرم لینچ: اختلال ارثی در ژنهای مسئول ترمیم DNA که میتواند احتمال سرطان کولورکتال و چند سرطان دیگر را افزایش دهد.
- پولیپوز آدنوماتوز خانوادگی یا FAP: بیماری ارثی نادرتری که در آن تعداد بسیار زیادی پولیپ در روده ایجاد میشود و در صورت عدم مدیریت پزشکی، خطر سرطان روده بزرگ بسیار بالا میرود.
اگر سرطان در سن پایین تشخیص داده شده باشد، چند نفر از اعضای خانواده به سرطانهای مرتبط مبتلا باشند یا الگوی خانوادگی مشکوکی وجود داشته باشد، پزشک ممکن است آزمایش ژنتیک و مشاوره ژنتیک را مطرح کند.
سرطان روده بزرگ چگونه تشخیص داده میشود؟
تشخیص فقط بر اساس علائم امکانپذیر نیست. پزشک معمولاً تاریخچه پزشکی و خانوادگی را بررسی میکند و بر اساس شرایط بیمار از آزمایشها و روشهای تشخیصی مختلف استفاده میکند. در فرایند کلی تشخیص سرطان، مشاهده توده در تصویربرداری یا آندوسکوپی بهتنهایی همیشه برای تعیین قطعی ماهیت آن کافی نیست و بررسی پاتولوژی اهمیت زیادی دارد.
۱. کولونوسکوپی
کولونوسکوپی یکی از مهمترین روشهای بررسی کولون و رکتوم است. پزشک با استفاده از لولهای باریک و مجهز به دوربین، سطح داخلی روده را مشاهده میکند و میتواند پولیپ یا ضایعه مشکوک را ببیند.
مزیت مهم کولونوسکوپی این است که در همان زمان میتوان:
- برخی پولیپها را برداشت؛
- محل ضایعه را دقیق مشاهده کرد؛
- از بافت مشکوک نمونه گرفت.
۲. بیوپسی یا نمونهبرداری
اگر ضایعهای مشکوک دیده شود، نمونهای از آن برای بررسی میکروسکوپی به آزمایشگاه پاتولوژی فرستاده میشود. بیوپسی یا نمونهبرداری در بسیاری از موارد مشخص میکند که بافت واقعاً سرطانی است یا خیر و چه نوع سلولی در تومور وجود دارد.
۳. آزمایش خون
آزمایش CBC ممکن است کمخونی را نشان دهد. آزمایشهای عملکرد کبد و سایر بررسیهای آزمایشگاهی نیز بر اساس شرایط بیمار انجام میشوند. یکی از نشانگرهایی که ممکن است در بیماران مبتلا به سرطان کولورکتال بررسی شود CEA است. CEA میتواند برای ثبت وضعیت اولیه و پیگیری برخی بیماران مفید باشد، اما بهتنهایی آزمایش مناسبی برای تأیید یا رد سرطان در جمعیت عمومی نیست.
۴. سیتی اسکن و MRI
بعد از تأیید سرطان، تصویربرداری برای بررسی محل و میزان گسترش بیماری اهمیت پیدا میکند. سیتی اسکن قفسه سینه، شکم و لگن میتواند به ارزیابی انتشار سرطان کمک کند. در سرطان رکتوم، MRI لگن نیز نقش مهمی در بررسی عمق تومور و بافتهای اطراف دارد و اطلاعات آن میتواند روی برنامه جراحی و درمان پیش از جراحی اثر بگذارد.
۵. آزمایشهای مولکولی تومور
امروزه فقط محل و اندازه تومور تعیینکننده درمان نیست. در بعضی بیماران، ویژگیهای مولکولی سرطان نیز بررسی میشوند. برای مثال وضعیت MMR/MSI میتواند در انتخاب ایمونوتراپی اهمیت داشته باشد و در سرطان متاستاتیک، بررسی تغییراتی مانند RAS و BRAF در تصمیمگیری درباره برخی درمانهای هدفمند کاربرد دارد.
درجه بندی سرطان روده بزرگ
پزشکان برای درجه بندی سرطان کولورکتال معمولاً از سیستم TNM استفاده میکنند. در این سیستم سه موضوع بررسی میشود:
- T: تومور تا چه اندازه وارد لایههای دیواره روده یا بافتهای اطراف شده است؟
- N: آیا غدد لنفاوی منطقهای درگیر شدهاند؟
- M: آیا سرطان به اندامهای دوردست متاستاز داده است؟
بر اساس این اطلاعات، سرطان معمولاً از مرحله صفر تا چهار دستهبندی میشود.
| مرحله | وضعیت کلی بیماری |
|---|---|
| مرحله ۰ | سلولهای غیرطبیعی در سطحیترین لایه مخاط قرار دارند و هنوز تهاجم عمیق ایجاد نشده است. |
| مرحله ۱ | سرطان وارد لایههای دیواره روده شده، اما معمولاً به غدد لنفاوی نرسیده است. |
| مرحله ۲ | تومور بیشتر در دیواره یا بافتهای اطراف پیشروی کرده است، بدون درگیری مشخص غدد لنفاوی منطقهای. |
| مرحله ۳ | یک یا چند غده لنفاوی منطقهای درگیر شدهاند. |
| مرحله ۴ | سرطان به اندامهای دورتر مانند کبد، ریه یا صفاق گسترش پیدا کرده است. |
این جدول فقط یک توضیح سادهشده است. مرحله دقیق بر اساس جزئیات TNM، یافتههای جراحی، پاتولوژی و تصویربرداری تعیین میشود و دو بیمار که هر دو «مرحله ۳» دارند ممکن است شرایط و برنامه درمانی متفاوتی داشته باشند.
سرطان روده بزرگ بیشتر به کجا متاستاز میدهد؟
کبد یکی از شایعترین محلها برای انتشار سرطان کولورکتال است، زیرا خون بسیاری از بخشهای روده ابتدا از طریق سیستم پورت به کبد میرسد. ریه، صفاق و برخی اندامهای دیگر نیز ممکن است درگیر شوند. متاستاز لزوماً به معنای یکسانبودن شرایط همه بیماران نیست. برای نمونه، در بعضی افراد تعداد محدودی متاستاز کبدی یا ریوی وجود دارد که ممکن است امکان جراحی یا درمان موضعی آنها بررسی شود؛ در حالی که در بیماری منتشرتر، درمان سیستمیک نقش اصلیتری دارد.
درمان سرطان روده بزرگ چگونه انجام میشود؟
انتخاب روش درمان به محل تومور، مرحله سرطان، نتیجه پاتولوژی، ویژگیهای مولکولی تومور، سن، وضعیت عمومی بیمار و امکان جراحی بستگی دارد. در واقع هیچ نسخه واحدی برای همه بیماران وجود ندارد. جراحی، شیمیدرمانی، پرتودرمانی، درمان هدفمند و ایمونوتراپی هر کدام جایگاه خاص خود را دارند. شناخت این تفاوتها یکی از اصول مهم در انتخاب صحیح درمان سرطان است؛ زیرا برنامه درمان باید بر اساس نوع و مرحله بیماری برای هر فرد طراحی شود.
جراحی سرطان روده بزرگ
جراحی یکی از مهمترین روشهای درمان سرطان موضعی کولون است. هدف آن برداشتن بخشی از روده که تومور در آن قرار دارد، همراه با حاشیه مناسب و غدد لنفاوی منطقهای است. نوع جراحی به محل و وسعت تومور بستگی دارد. در برخی بیماران میتوان جراحی را با روشهای کمتهاجمی انجام داد، اما مناسببودن این روش به شرایط تومور، سابقه جراحیهای قبلی و وضعیت عمومی بیمار وابسته است. در سرطانهای بسیار اولیه که داخل یک پولیپ محدود شدهاند، گاهی برداشتن کامل ضایعه در جریان کولونوسکوپی برای برخی بیماران کافی است؛ ولی تصمیم نهایی به نتیجه پاتولوژی وابسته است.
شیمیدرمانی
شیمیدرمانی با استفاده از داروهایی انجام میشود که رشد و تقسیم سلولهای سرطانی را متوقف میکنند یا باعث از بین رفتن آنها میشوند. در سرطان روده بزرگ، شیمیدرمانی ممکن است:
- بعد از جراحی برای کاهش احتمال عود استفاده شود؛
- در برخی سرطانهای رکتوم قبل از جراحی انجام شود؛
- در بیماری پیشرفته یا متاستاتیک برای کنترل سرطان به کار رود؛
- همراه با سایر درمانها استفاده شود.
برای مثال، در بسیاری از بیماران مبتلا به سرطان کولون مرحله ۳، درمان پس از جراحی شامل شیمیدرمانی کمکی است. در مرحله ۲، نیاز به شیمیدرمانی به عوامل خطر و ویژگیهای پاتولوژیک بستگی دارد و برای همه بیماران یکسان نیست.
پرتودرمانی
رادیوتراپی یا پرتودرمانی در درمان سرطان رکتوم اهمیت بیشتری دارد و نسبت به سرطان کولون کاربرد آن متفاوت است. در بعضی بیماران مبتلا به سرطان رکتوم مرحله ۲ یا ۳، پرتودرمانی همراه با شیمیدرمانی قبل از جراحی انجام میشود تا خطر عود موضعی کاهش یابد و شرایط برای درمان جراحی مناسبتر شود. امروزه بسته به شرایط بیمار، رویکردهای درمانی متنوعی از جمله درمانهای قبل از جراحی و برنامههای موسوم به درمان نئوادجوانت کامل مورد استفاده قرار میگیرند.
درمان هدفمند
داروهای هدفمند برخلاف شیمیدرمانی کلاسیک، بعضی مسیرهای مولکولی مؤثر بر رشد تومور را هدف قرار میدهند. این درمانها بیشتر در سرطانهای پیشرفته و متاستاتیک مطرح هستند و انتخاب آنها میتواند به مشخصات مولکولی سرطان وابسته باشد. برای نمونه، وضعیت ژنهای RAS و BRAF و برخی ویژگیهای دیگر میتواند تعیین کند که یک داروی هدفمند برای بیمار مناسب است یا خیر.
ایمونوتراپی
ایمونوتراپی سیستم ایمنی را در شناسایی و مقابله با سلولهای سرطانی فعالتر میکند، اما برای همه سرطانهای روده بزرگ به یک اندازه مؤثر نیست. یکی از مهمترین گروههایی که ممکن است از مهارکنندههای ایست بازرسی ایمنی سود ببرند، بیمارانی هستند که تومور آنها MSI-H یا dMMR است. به همین دلیل بررسی این نشانگرها در تصمیمگیری درمانی اهمیت زیادی دارد.
جراحی HIPEC برای چه بیمارانی مطرح میشود؟
اگر سرطان به سطح صفاق گسترش پیدا کرده باشد، در گروه منتخبی از بیماران ممکن است درمانهای جراحی تخصصی برای متاستاز صفاقی بررسی شود. در روش جراحی هایپک یا HIPEC، جراحی کاهش تودههای قابل مشاهده داخل شکم با گردش داروی شیمیدرمانی گرمشده در حفره شکم ترکیب میشود. این روش درمان روتین برای همه بیماران مبتلا به سرطان روده بزرگ نیست و انتخاب بیمار باید در مرکز تخصصی و بر اساس میزان انتشار صفاقی، امکان برداشت تومورها و وضعیت عمومی فرد انجام شود.
درمان سرطان روده بزرگ در هر مرحله چگونه است؟
بهصورت ساده، مسیر درمان میتواند به صورت زیر باشد:
| مرحله | رویکرد درمانی رایج |
|---|---|
| مرحله ۰ | برداشت ضایعه یا پولیپ؛ در بعضی موارد جراحی محدود |
| مرحله ۱ | معمولاً جراحی و بررسی کامل پاتولوژی |
| مرحله ۲ | جراحی؛ شیمیدرمانی برای برخی بیماران دارای عوامل خطر |
| مرحله ۳ | معمولاً جراحی به همراه شیمیدرمانی کمکی؛ در سرطان رکتوم برنامه درمان میتواند شامل درمانهای پیش از جراحی نیز باشد |
| مرحله ۴ | درمان سیستمیک، درمان هدفمند یا ایمونوتراپی بر اساس ویژگی تومور؛ جراحی یا درمان موضعی متاستازها در بیماران منتخب |
این جدول جایگزین تصمیم تیم درمان نیست. حتی در یک مرحله مشخص، محل تومور در کولون یا رکتوم، وضعیت MSI/MMR، جهشهای مولکولی، تعداد و محل متاستازها و سلامت عمومی بیمار میتوانند برنامه درمان را تغییر دهند.
آیا سرطان روده بزرگ درمان میشود؟
در بسیاری از بیماران، بهخصوص زمانی که بیماری در مراحل ابتدایی و قبل از انتشار دوردست تشخیص داده شود، درمان با هدف ریشهکنکردن بیماری انجام میشود. سازمان جهانی بهداشت نیز تأکید میکند که پیشآگهی سرطان کولورکتال ارتباط زیادی با مرحلهای دارد که سرطان در آن تشخیص داده میشود و سرطانهای زودتر تشخیصدادهشده نتایج درمانی بهتری دارند.
در مرحله ۴ نیز نباید همه بیماران را یکسان در نظر گرفت. گاهی بیماری فقط به تعداد محدودی از نقاط، مثلاً کبد یا ریه، گسترش یافته و پزشکان میتوانند در کنار درمان دارویی، امکان جراحی یا روشهای موضعی را بررسی کنند. در بیماری گستردهتر نیز هدف میتواند کنترل طولانیتر سرطان، کاهش علائم و حفظ کیفیت زندگی باشد. بنابراین عبارتهایی مانند «سرطان مرحله چهار همیشه غیرقابل درمان است» یا «یک روش مشخص برای همه بیماران سرطان روده بزرگ بهترین است» برداشت دقیقی از پزشکی امروز نیست.
غربالگری سرطان روده بزرگ از چه سنی شروع میشود؟
زمان شروع غربالگری به دستورالعمل کشور، خطر فردی و سابقه خانوادگی بستگی دارد. در دستورالعمل بهروز انجمن سرطان آمریکا، افراد با خطر متوسط باید از ۴۵ سالگی غربالگری منظم سرطان کولورکتال را آغاز کنند و در افراد پرخطر ممکن است بررسیها زودتر شروع شود.
روشهای غربالگری میتوانند شامل آزمایشهای مدفوع و روشهای مشاهده مستقیم روده باشند. نتیجه غیرطبیعی برخی تستهای غیرکولونوسکوپی معمولاً باید با کولونوسکوپی پیگیری شود. افرادی که سابقه پولیپ، سرطان کولورکتال، بیماری التهابی روده، سابقه خانوادگی قوی یا سندرم ژنتیکی دارند، نباید صرفاً از برنامه افراد با خطر متوسط پیروی کنند و برنامه غربالگری آنها باید اختصاصی تعیین شود.
چه زمانی باید برای بررسی سرطان روده بزرگ به پزشک مراجعه کنیم؟
وجود یک بار یبوست یا درد شکمی معمولاً به معنای سرطان نیست؛ اما بعضی علائم نیازمند ارزیابی جدیتر هستند، بهخصوص اگر ادامه پیدا کنند یا بدون علت مشخص ایجاد شده باشند. مراجعه پزشکی را به تأخیر نیندازید اگر:
- خون در مدفوع مشاهده میکنید؛
- خونریزی مقعدی تکرار میشود؛
- تغییر عادات دفع چند هفته ادامه پیدا کرده است؛
- کاهش وزن بدون علت دارید؛
- آزمایش خون کمخونی فقر آهن نشان داده است؛
- درد یا نفخ شکمی مداوم دارید؛
- یکی از بستگان نزدیک شما در سن پایین به سرطان کولورکتال مبتلا شده است.
شدت علائم همیشه با مرحله بیماری متناسب نیست؛ یک سرطان اولیه ممکن است علامت کمی داشته باشد و در مقابل علائم گوارشی شدید نیز میتوانند ناشی از بیماریهای غیرسرطانی باشند. به همین دلیل تشخیص باید بر اساس بررسی پزشکی انجام شود، نه بر اساس حدس از روی علائم.
آیا میتوان خطر سرطان روده بزرگ را کاهش داد؟
هیچ راهی وجود ندارد که احتمال سرطان را به صفر برساند، اما بخشی از عوامل خطر قابل اصلاح هستند. اقدامات مؤثر در کاهش خطر شامل موارد زیر هستند:
- حفظ وزن در محدوده سالم
- داشتن فعالیت بدنی منظم
- مصرف کافی سبزیجات، میوهها و منابع فیبر
- محدودکردن مصرف گوشتهای فرآوریشده
- ترک سیگار و سایر دخانیات
- محدودکردن مصرف الکل
- شرکت در برنامه غربالگری مناسب سن و شرایط فرد
- پیگیری پولیپهای روده یا بیماریهای التهابی مزمن روده طبق نظر پزشک
مهمترین نکته این است که پیشگیری و تشخیص زودرس مکمل یکدیگرند؛ سبک زندگی سالم میتواند خطر را کاهش دهد، اما جای غربالگری مناسب را نمیگیرد.
اهمیت تشخیص بهموقع و انتخاب درمان مناسب در سرطان روده بزرگ
سرطان روده بزرگ یا سرطان کولورکتال یکی از سرطانهای شایع دستگاه گوارش است که میتواند از پولیپها و تغییرات غیرطبیعی پوشش داخلی کولون یا رکتوم شکل بگیرد. خون در مدفوع، تغییر پایدار در عادات دفع، درد شکمی، کمخونی، خستگی و کاهش وزن از علائمی هستند که در صورت تداوم باید بررسی شوند؛ هرچند بسیاری از این نشانهها علل غیرسرطانی نیز دارند.
کولونوسکوپی و نمونهبرداری نقش اساسی در تشخیص دارند و پس از تأیید بیماری، مرحله سرطان و ویژگیهای بافتی و مولکولی آن مسیر درمان را مشخص میکنند. جراحی، شیمیدرمانی، پرتودرمانی، درمان هدفمند و ایمونوتراپی از گزینههایی هستند که بر اساس شرایط هر بیمار بهتنهایی یا در ترکیب با یکدیگر استفاده میشوند. مهمتر از همه، سرطان روده بزرگ در مراحل اولیه میتواند بسیار کمعلامت یا حتی بیعلامت باشد؛ به همین دلیل توجه به غربالگری، سابقه خانوادگی و نشانههای هشداردهنده بخشی مهم از تشخیص بهموقع این بیماری است.
